October 2016 - Turkey

Travma Bebekleri – Yaratıcı ifade yoluyla travmayla yüzleş mek

RET International tarafından Mardin’de uygulanmaya başlanan yenilikçi bir yöntem, travmanın atlatılmasına yardımcı olurken aynı zamanda kişisel ve sanatsal ifadenin motive edilmesini amaçlıyor.

Oda içerisinde, şiddetin, korkunun ve acının yankılarını her seste duyabiliyoruz. Bez bebekler duvarlarda, tavandan iplerle sarkıyor, bir merdivene bağlanıyor, raflara yerleştiriliyor. Söz konusu bebekler, kadınları simgeliyor ve her biri farklı bir hikâye anlatıyor.

Travma Bebekleri, toplumsal cinsiyet temelli şiddeti deneyimleyen ya da ona tanık olan kadınlar tarafından yapılmış ve her biri, bir kadının acısını simgeliyor. Çalışma, RET International’ın Toplumsal Cinsiyet Temelli Şiddet (Gender Based Violence, GBV) programının bir parçası.

Altmış kadın tarafından hazırlanan 65 bebekten 52 tanesi, toplumsal cinsiyet temelli şiddetin farklı bir şeklini içeren bir tecrübeyi aktarıyor. Geriye kalan ve mutluluğu ifade eden 13 bebek, toplumsal cinsiyet kuralları ve rolleri açısından kadınlardan beklenen davranış modellerini yansıtıyor.

Travma Bebekleri çalışması, Mayıs 2016’da Mardin Müzesi’nde açılan bir sergiyle taçlandırıldı. Kararlı ve titiz bir küratorlük çalışması gerektiren bir sürecin çıktısı olan sergi, bebekleri sergilemenin ve kadınların çalışmalarını sunmanın yanı sıra, etkisini güçlendirmek için çok çeşitli medyayı da yoğunlukla kullandı.

Travma Bebekleri sergisinin etkisini örnekleyebilmek ve serginin görsel ve sessel boyutlarını deneyimlemeniz adına, makalemize birkaç video ekledik. Videoları izledikten sonra makaleyi okumaya devam edebilir ve geliştirdiğimiz yöntemler ve temsil ettikleri faydalar hakkında daha geniş bilgi edinebilirsiniz.

Travma Bebeklerinin Yaklaşımı

Travma Bebekleri, RET International tarafından, Mardin’deki Suriyeli ve ev sahibi topluluktan katılımcılara sunulan yeni ve öncü bir çalışma. Travma Bebekleri, tamamen katılımcılar tarafından seçile, dikilen, doldurulan ve süslenen bez bebekleri ifade ediyor.

Bu yöntem, katılımcıların, tecrübelerinin özünü elle tutulur bir eserde somutlaştırmalarını; bir kendiyle barışma süreci yaşarken yaptıkları el işlerini özel bir anlamla donatmalarını, ve ayrıca katılımcılar için özgün bir kişisel/sanatsal ifade yolunun açılmasını amaçlıyor.
Travma Bebekleri, aynı zamanda, Sosyal Bilimler alanında yapılan bir çalışmaya bir ölçeklenebilirlik kazandırırken katılımcıların deneyimledikleri travmaların büyüklüğü konusunda da fikir sahibi olmamızı sağlıyor.

Travma Bebekleri çalışmasının odağında, 17 ila 28 yaş arasında, 20 Suriyeli ve 40 Mardinli kadın vardı. Kadınlar, toplumsal cinsiyet temelli şiddetin çeşitli şekilleriyle yüzleşmiş ve bunları toplumsal ve kültürel sebeplerden atlatamamalarından süregelen travmatik tecrübeler yaşamıştı.

dolls2

 

Mardin’de, MOKID (Mardin Ortak Kadın İşbirliği Derneği) operasyon bölgesinde yaşayan kadınlara toplumsal cinsiyet temelli şiddet, çocuk ihmali ve istismarı, kadın hakları, aile içi şiddet ve iletişim konularında 4 haftalık eğitim verildi ve katılımcılara, talepleri doğrultusunda RET International Sosyal Hizmet Uzmanı tarafından şahsi psikolojik destek sunuldu.

Devamında, Sosyal Hizmet Uzmanımız, eğitim katılımcılarından, kendilerinin veya başkalarının yaşamlarında tanık oldukları yaralayıcı deneyimleri bir figürde somutlaştıracakları bir bebek yapmalarını istedi. Katılımcıların hikâyelerini kendi ağızlarından yazarak bunları bebeklere iliştirmeleri de bu egzersizin bir parçasıydı. Katılımcılar, bu çalışmanın tamamen gönüllü olduğu hakkında bilgilendirildi ve katılmak istemeyenlere herhangi bir şey dayatılmayacağı belirtildi.

Bebek dikmek isteyen kadınlara, 2 hafta boyunca, MOKID elişi öğretmenleri tarafından bebek bez yapımı, dikiş ve süsleme eğitimleri verildi. Kadınlar için gizlilik çok önemliydi; hangi bebeği kimin yaptığının bilinmemesi için, kadınlar bebeklerin gövdelerini kursta, yüz ve süslemeleriniyse evlerinde yaptı.

1 haftalık sürecin sonunda, bebekleri bitirmeleri ve MOKID merkezinin belirli bölgelerindeki sandıklara bebeklerini ve hikâyelerini, gizlilik ilkesi doğrultusunda, etrafta kimse yokken bırakmaları istendi.

dolls3

 

Kadınların bıraktığı bebekler, RET International çalışanları tarafından, söz konusu toplumsal cinsiyet temelli şiddetin türüne veya atipikliğine göre sıraladı ve numaralandırdı.

Araştırmanın gizliliğinin korunması için, bebeklerinin sahiplerinin ne RET International çalışanları ne de MOKID personeli tarafından biliniyor olması bir ön şarttı.

Araştırmanın ilk evresinde, yazarların duygu ve fikirlerine karışmamak için hikâyeler olduğu gibi listelendi.

Uzman Psikanalist veya Terapist ve Psikologların, kişisel, kültürel ve organik faktörler çerçevesinde yaptığı detaylı incelemeleri sonrasında öne çıkan konular şunlar oldu: – Şahsa özel bir anlamın olması; – Maruz kalma süresi; – Maruz kalmaya karşı ne kadar hazırlıklı olunduğu; – derin etkiler bırakması; – İnsanların sebep olmuş olması; – ölüm tehdidi varlığı; – Fiziksel yaralanma; – Gaddarlık ve insan dışı muamele; – Şahısta suçluluk hissiyatı; – Köşeye sıkışma hissiyatı.

Sonuç olarak, Travma Bebekleri çalışması verimli, ilham veren ve RET International’ın Mardin ve bölgedeki çalışmalarının teorik ve pratik ufkunu genişleten bir proje oldu. RET International’ın görev tanımında ve proje içeriğinde hayatî bir bileşeni teşkil eden kadınları güçlendirmenin altı, bu defa tamamen yeni bir yaklaşımla, bir kez daha çizildi.

Updated, October 11th, 2016