January 2018 - Chad

Toplumsal Uyumun Şampiyonları

“GÖKKUŞAĞININ RENKLERİ GİBİ, HER BİRİMİZ FARKLIYIZ ve FARKLILIKLARIMIZ, ZENGİNLİĞİMİZ VE BÜYÜKLÜĞÜMÜZDÜR.”

Güney Çad’daki Goré kasabasının, uzun zamandır heyecanla beklenen büyük “Umut için Spor” etkinliği için özenle temizlenerek hazırlanan spor sahasının her köşesinden gözükecek şekilde asılmış büyük pankartın üzerinde bu anlamlı slogan yazıyor.

Afrika yazının kavurucu sıcağından henüz bir mevsim uzakta, yumuşak, neredeyse şefkatle ısıtan güneşin altında, iki kız iki de erkek grubundan oluşan renkli formalar giymiş dört ayrı takım, spor sahasının iki yakasında toplanmışlar. Burası, Goré’nin ünlü katedralinin hemen yanında yer alan, kasabanın tek spor alanı. Mavi ve beyaz formalar giyen gençler ise, düzenlenecek futbol ve hentbol maçlarında kıyasıya rekabet edecek rakip takımların oyuncuları…

TCH_EMBGER_17_DSC04242_1199x800

Şeref tribününde, aralarında vali ve kasabanın belediye başkanının, Goré kantonu başkanının, SENA Delegesi ve çeşitli toplulukların ve dinlerin temsilcilerinin yer aldığı onur konukları kendilerine ayrılmış sandalyelere oturmaya başlarken bölgenin dört bir köşesinden gelen seyirciler, heyecan içinde futbol ve hentbol sahalarının etrafında yerlerini alıyor.

Hentbol maçında karşı karşıya gelecek rakip takım oyuncusu kızlar sarı ve kırmızı, futbol maçında sahaya çıkacak erkeklerse mavi ve beyaz formalar giyiyorlar. Her dört takım da, hem mülteci hem de ev sahibi topluluğun üyelerini içeriyor. Bu dostluk ve toplumsal uyum karşılaşmasında, kökenler ve ait olunan toplulukları hatırlatacak ayrıntılar yerine, sporun kardeşlik ruhuna uygun fakat rekabetin önemini asla yadsımayan renkler ve simgeler öne çıkıyor.

TCH_EMBGER_17_DSC03740_800x534

Bu özgün toplumsal uyum etkinliğini kayda geçirmeye hazırlanan kamera, sahanın bir köşesinde maça hazırlanan kızlara döndüğünde, utangaç ifadeler yerini neşe, coşku ve teşekküre bırakıyor. Hentbol takımı oyuncuları, hayatlarında ilk defa bölgeler arası bir maçta yer alacaklar ve diğer topluluklardan arkadaşlar edinmek için heyecanlılar.

Kızların hemen yanında toplanan erkekler ise, hep birlikte bir spor müsabakasına katılacak olma fırsatının değerini vurgularken röportaj sırasında – Barcelona, Borussia Dortmund gibi, sadece futbol sahasında değil aynı zamanda Goré sokaklarında ve hatta RET’in Okur Yazarlık ve Temel Aritmetik sınıflarının duvarlarında bile isimleri görülebilen – Avrupa futbol takımlarına desteklerini seslendirmekten kaçınmıyorlar.

TCH_EMBGER_17_DSC03788_800x534

RET’in “Umut için Spor” etkinliğindeki hentbol ve futbol maçlarını anlatacak spiker, spor etkinliğini izlemeye gelen onur konuklarına, oyuncuların yanına kadar eşlik ediyor. Onur konukları ve RET Ülke Direktörü, sahadaki oyuncularla el sıkışıyor ve her birine şans diliyorlar. Henüz atmosfer sakin, sahadaki oyuncular başlangıç düdüğünü bekliyorlar. Maçı baştan sona seyircilere aktaracak spiker ise, anlatacağı karşılaşmanın bir profesyonel lig maçı kadar zorlu geçeceğinden, onun kadar nefes kesici pozisyonlarla dolu olacağından henüz habersiz.

Uzun süredir beklenen bu etkinlik, RET’in Güney Çad’da düzenlediği sportif etkinlikler silsilesi içinde özel bir yere sahip ve mülteci ve ev sahibi toplulukları bir araya getirmeyi amaçlıyor. RET, Almanya Federal Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından finanse edilen “Etkili Gençlik Katılımı sayesinde Barışçıl Topluluklar” programının başlangıcından bu yana, pek çok farklı takımın iştirak ettiği 23 farklı “Umut için Spor” etkinliği düzenledi. Bu etkinliklerden iki tanesi topluluklar arasında gerçekleştirildi ve bugünkü maç, farklı bölgelerde ikamet eden toplulukları bir araya getirmeyi amaçlayan “bölgelerarası” bir nitelik taşıyor. 5000’den fazla seyircinin izlemeye geldiği maç organizasyonunda, diğer etkinliklerde olduğu gibi, her şey, RET’in sağladığı çanta ve formalardan Çad Spor Bakanlığı tarafından lisans verilmiş hakemler tarafından eğitilen maç hakemlerine, profesyonel standartlara uygun şekilde gerçekleştiriliyor. Elbette, RET’in düzenlediği “Umut için Spor” etkinliklerinin hepsi resmî, uzun bir organizasyon süreci gerektiren etkinlikler değil. İp çekme müsabakaları, çuval yarışları, fırlatma yarışmaları ve engelli koşular; futbol, hentbol ve atletizm gibi spor dallarındaki yarışmaları tamamlayan oyunlar olarak etkinlik programlarında yer alabiliyor. Her etkinlik, RET’in genç kadın ve kızlara özellikle yoğunlaşan görev tanımı da dikkate alınarak, toplumsal cinsiyet ve yaş farkı gözetmeksizin çok geniş bir katılımcı topluluğuna ulaşıyor.

TCH_EMBGER_17_DSC04278_1199x800

Spor etkinliklerinin yarattığı heyecan herkes tarafından kolayca anlaşılabilir. “…Barışçıl Topluluklar” programının ilk safhası boyunca, proje, toplulukları bir araya getirme amacı çerçevesinde, diğer etkinlikler kadar sporun da gücünden sonuna kadar yararlandı. Nasıl tiyatro  gösterileri katılımcıların kendini ifade etme iştahını kamçılıyor ve “sahne”nin büyüsünü kullanıyorsa, pek çok farklı kategoriye yayılan spor etkinlikleri de, bölgeler, yaş grupları ve toplumsal cinsiyet ayrımlarını aşarak topluluklar içinde büyük heyecan ve katılım isteği yaratıyor.

Kadınlar Konseyi Başkanı Benedict Korndoh’un dile getirdikleri, spor etkinliklerini besleyen kardeşlik ruhunun sınırları, ayrımları ve ön yargıları aşma gücünü kanıtlıyor:

“Mülteci ve ev sahibi topluluk üyesi gençler, Pazar günleri bir hafta Beureuh’da, diğer hafta Amboko’daki sahada futbol oynuyorlar. Aralarında bir alışveriş, bir işbirliği var. Bu maçlara bir hafta, mülteciler ev sahipliği yapıyor, ertesi haftaysa ev sahibi topluluk. Bu muhteşem.”

Orta Afrika Cumhuriyeti’den gelen İngilizce öğretmeni Bay KN’nin gözlemleri de, sporun, topluluklar arasındaki diyalogun yolunu açtığı ve hatta kendisinin bir diyalog işlevi gördüğü yönünde. “Söz konusu etkinlikler, sportif etkinlikler oldukları kadar toplulukları bir araya getirme işlevleri üzerinden de kategorize edilmeli. Spor etkinlikleri düzenlenmeye başlamadan önce bizler, iki topluluk, birbirimizden ayrıydık. Mülteciler kamplarında kalıyorlardı ve ev sahibi topluluk, köylerinde yaşıyordu. Şimdi, spor etkinliklerinin artmasıyla birlikte, birbirimizle tanışma şansı elde ettik. Ve yarışma ruhu sayesinde, herkes, kendi kapasitesini tanıma ve zorlama fırsatını elde etti.”

TCH_EMBGER_17_DSC04328_800x534

Futbol maçının ilk yarısı bittiğinde, sunucunun sesini seyircilere iletmesi için sahaya yerleştirilmiş hoparlörlerden, yerel “boy-band”in çaldığı şarkılar dökülmeye başlıyor. Çad’ın kendisi gibi genç ve enerjik ve RET’in katılımcıları gibi ruh ve umutla dolu şarkılar, günün ve coğrafyanın taşıdığı önemi bir kez daha vurguluyor.

Futbol maçının ikinci yarısında mücadele daha kıyasıya bir hal alıyor. Maçın en kritik dakikalarına seyircilerin coşkulu tezahüratı eşlik ediyor. Oyuncuların her bir atağı, her bir başarılı pası, her bir ustalıklı savunma ya da çalım, seyirciler tarafından alkışlanıyor; her top çalma hamlesi, spikeri, bu ustalıklı hareketleri tarif edecek doğru kelimeleri bulmak için daha çok düşünmeye itiyor. Maçın en coşkulu anı, elbette, hem muzaffer Mavi Takım hem de seyirciler için, fileler havalanınca geliyor. Gol nidasıyla birlikte, sahayı çevreleyen seyirci kalabalığı, güvenlik görevlilerine aldırmaksızın sevinç çığlıklarıyla sahaya akın ediyor ve karnavalları andıran kutlamalar, maçın uzun dakikalar boyu durmasına neden oluyor.

Maçın bitişi ve Kupa Töreninin başlamasıyla birlikte, kalabalığın ve seyircilerin heyecanı iki katına çıkıyor. RET’in Bölgelerarası “Umut için Spor” etkinliğinin sonunda takım oyuncularının seyircilerle fotoğraf çektirdiği dakikalar, sürekli el değiştiren kupa ve onur konuklarıyla birlikte objektiflere poz veren oyuncular; Avrupa Şampiyonlar Ligi finalleri kadar coşku dolu geçen bir etkinliği noktalıyor. Oyuncuların havaya kaldırarak poz verdikleri kupa ise, çok özel bir günün ödülü ve hatırası olduğu kadar, yepyeni, kardeşçe bir yaşamın nişanı…

Updated, January 24th, 2018